با کیفیت ترین لیست آگهی های خرید فروش و اجاره آپارتمان و ملک در مشهد 

اخبار و مقالات

تأثیر احساس امنیت سکونت در مجتمع های قاسم آباد مشهد



تأثیر احساس امنیت سکونت در مجتمع های قاسم آباد مشهد

امنیت، یکی از مهمترین نیازهای بشر است. محققان بر این باورند که تامین و احساس امنیت به گونه ای تنگاتنــگ با مشــخصه های کالبدی محیــط و میزان رضایتمنــدی از آن در رابطه اســت. مطالعه حاضر بــر مبنــای مــدل CPTED و بــا هدف بررســی تاثیر احســاس امنیــت بر میــزان رضایتمندی ســکونتی در مجتمع مســکونی هزار دســتگاه منطقه قاسم آباد مشهد انجام شــده اســت.

پژوهش بر اســاس مطالعه موردی و روش توصیفی - همبســتگی انجام گرفت و ۲۴۰ خانوار ســاکن در مجتمع مسکونی هزار دستگاه از طریق پرسشــنامه که بر اســاس اصول و مولفه های پیشــنهادی در رویکرد CPTED تنظیم گردید، مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها با اســتفاده از نرم افزار SPSS و آمار توصیفی، آزمون تی مســتقل، کای اســکوئر، آنالیز واریانس یکطرفه و ضریب همبستگی پیرسون تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که احساس امنیت ساکنان در سطح متوسط اما رضایتمندی سکونتی آنان در سطح پایین است. همچنین بین احساس امنیت و عوامل محیطی )در متغیرهای روشــنایی و تهویه، دید و منظر (و بین احســاس امنیت و عوامل اجتماعــی در ســاکنان بــدون رضایتمنــدی در متغیر روابط همســایگی رابطه مثبت و معنــی دار، اما در متغیر مدیریــت و نگــهداری رابطــه منفــی و معنی دار وجــود دارد. بطور کلــی نتایج حاکــی از وجود رابطه معنادار بین احساس امنیت و رضایتمندی سکونتی در مجتمع مسکونی است.

 

امنیت اجتماعی در شهرها مفهومی است که تمامی شهروندان در سلســله مراتب ارزشــی خود، آن را از بالاترین ارزشها میدانند؛
(۱۹۷۰) امنیت به طوریکه بر اساس سلسله مراتب نیازهای مازلو از نیازهای اولیه محسوب میشود. امنیت همواره یکی از نیازهای انســانی بــوده اســت و بــا رضایت از زندگــی همبســتگی بالایی دارد.

(۴۲, ۱۹۹۲, Rush) مفهــوم امنیــت اجتماعــی و احســاس امنیــت شــهروندان، به عنوان عنصر کلیدی در دستیابی به رضایتمندی ســکونتی، از اهمیــت بســزایی برخــوردار اســت. احســاس امنیــت شــهروندان، موجــب بــالا رفتــن آســایش و رفــاه در میــان آنــان و پذیرش انجام امور، تعهد و مسئولیت خواهد شد.
رضایتمندی افراد از محیط ســکونت بر پایه آرمانها، نیازها و توانایی آنها شکل میگیرد (۱۹, ۲۰۱۰, Mohit) با توجه گســترش روزافزون جرایم در ســاختار کالبدی شــهری و عدم توجه معماران و شهرســازان بــه اصــول جلوگیــری از جرایــم محیطــی، میطلبد تا CPTED2 را در هنگام بــا رویکــردی جدیــد، امــکان اجــرای اصــول طراحی محلات و مجتمع های مســکونی فراهم کرد. این امر از آن جهت مهم اســت کــه رعایت این اصول میتواند احســاس امنیت شهروندان و میزان رضایتمندی سکونتی را در آنان افزایش دهد.

در دهــه اخیــر، بــا رشــد آپارتمان نشــینی، ســکونت جمعــی به ســرعت در شــهرهای مختلف ایران، بخصوص در کلان شــهرها، متداول گردیده و بنظر میرســد، گریــزی از زندگی در مجتمع های بلندمرتبه نیســت. در این پژوهش تلاش شــده اســت تا با مطالعه وضعیت موجود مجتمع مســکونی هزار دســتگاه قاسم آباد مشهد، امکان افزایش احســاس امنیت در میان ســاکنان بر اســاس دو ایده کلی مطــرح گــردد: اول، بــالا بــردن امــکان رضایتمنــدی ســکونتی در میان ســاکنان و دوم افزایش احســاس امنیت در فضاهای جمعی مجتمــع بــا هــدف برقــراری روابــط اجتماعــی در ســطوح بالاتــر.
هــدف نهایــی افزایش احســاس امنیت در مجتمع های مســکونی به ســوی ارتقــای رضایتمندی ســکونتی اســت. ارزشــیابی میزان رضایتمنــدی محیطــی الگــوی ســکونت، طیــف گســترده ای از مؤلفه هــای اجتماعــی، کالبــدی و زیســت محیطی را دربرمیگیــرد کــه در مجمــوع ارزش کیفیــت محیط را بازگو میکننــد. در نظریات
پایــه مرتبــط، کیفیــت محیــط نه تنهــا به عناصــر زیســت محیطی و ارزش های موجود در آن اشاره دارد، بلکه متغیرهای دیگری نظیر امنیت، روابط انســانی و اجتماعی، خصیصه های کالبدی و نظایر آن را نیز در بر میگیرد.

مطالعه کنید  مسکن بدون گرانی رونق می‌گیرد

مرور ادبیات و پیشینه تحقیق

پیشــگیری از جرم توســط طراحــی محیط، مشــهورترین رویکرد در کاهــش فرصت هــای وقــوع جــرم اســت. ایــن رویکــرد در ســال ۱۹۶۱ در کتــاب تأثیرگــذار "مرگ و زندگی شــهرهای بزرگ امریکایی" برای نخســتین بار مطرح شــد. بنابر نظریات نوشــته جین جیکوبز ِ او، خیابــان موفــق دربرگیرنــده ســه کیفیــت اصلی اســت: مرزبندی
روشــن بین فضای عمومی و خصوصی، چشــم های ناظر بر خیابان و اســتفاده مــداوم از پیاده راههــا (جیکوبــز، ۱۳۸۶) او معتقــد بــود
مشــکل عــدم امنیت بســیاری از نقاط شــهرها، گروه های جمعیتی بزهــکار یــا فقیر نیســت، بلکه نقــاط شــهری، از نظر فیزیکــی قادر به اعمال امنیت و سرزندگی ناشی از آن نیستند (جیکوبز، ۱۳۸۶، ۳۲-۲۹ ) ِ طبق نظریه چشــمان خیابان جیکوبز، از مهمترین مؤلفه های برقــراری احســاس امنیــت در خیابانهــای شــهری، گشــوده بودن چشــمهایی رو بــه خیابــان(قرارگیــری ســاختمانها رو بــه خیابان) اســت. عبــارت CPTED اولیــن بــار در ســال ۱۹۷۱ توســط جفــری، جرم شــناس دانشــگاه ایالــت فلوریــدا بــا انتشــار کتابــش بــه همیــن نام بــه کار بــرده شــد. کار او بر اســاس احکام روانشناســی تجربی و مبتنــی بــر این ایده بود که بــا حذف تقویت کننده هــای بروز جرم، جــرم به وقــوع نمی پیوندد. مقــالات پژوهشــی و تلاشهــای فراوان جیکوبز و جفری دردهه ی ۱۹۷۰ - ۱۹۶۰ سبب شکل گیری و توسعه نظریه پیشــگیری از جرم از طریق طراحی محیطی شــد. این نظریه پیشنهادی روش شناسی طراحی است که براساس آن با به کارگیری طراحــی مناســب و هدفمنــد محیــط انسان ســاخت، معمــاران و شهرســازان میتوانند مجال ترس از جرم و تبهــکاری را کاهش داده و کیفیت زندگــی را بهبــود بخشــند(۱,۲۰۰۸, Atlas) همزمــان بــا
مطالعــات عملــی اســکار نیومــن کار نظــری جفــری در اواخر ســال ۱۹۷۰ ،انجــام گرفت. او در کتابش با نــام“ فضای قابل دفاع: مردم و طراحی در شــهرهای جرم خیز"، نظریاتش را بیان کرد که مشــتمل بــر چهــار عنصر اصلی اســت: بهبود کیفیت ،نظــارت، قلمروبندی،محیط و مجاورت کاربری مسکونی با دیگر امکانات مورد نیاز مردم
(۱۹۷۲, Newman) بــا مطرح شــدن نظریــه ی پیشــگیری از جــرم از طریــق طراحــی محیطــی، الیزابــت وود و اســکالمو انجــل، از جملــه کســانی بودنــد که به حمایــت از آن پرداختند. انجل اعتقاد داشــت که با مشــخص کردن حدود مالکیت، کاهش یا افزایش دسترسی به محــل و نیز بالابــردن نظارت شــهروندان از طریق محیــط کالبدی، میتوان در کاهش جرایم تأثیر مستقیم اعمال کرد و رضایتمندی سکونتی را افزایش داد (۱۵, ۱۹۹۶,Robinson)
نوع دیگری از پیشــگیری از جرم را کلارک در ســال ۱۹۹۲ مطرح کــرد که پیشــگیری وضعی از جرم نام دارد و با عقاید اســکار نیومن ســازگاری زیــادی دارد (حشــمتی،۱۳۸۴ ،۸۶ .) او معتقــد بــود بــا تقســیم بخش هــای بــزرگ فضاهــای عمومــی و واگذارکــردن آنهــا بــه تـک تک افــراد و گروه هــای کوچک، میتــوان فضا را به وســیله مــردم کنتــرل کــرد و حــس تعلــق بــه آن فضــا را افزایــش داد کــه در نتیجــه باعث افزایش رضایتمندی ســکونتی افراد از محل زندگی می شود (نیومــن،۱۳۸۷ ،۳۳-۳۰ .)  نظریــه معــروف خــود را بــا عنوان"پنجره هــای شکســته" دربــاره تأثیــر منظــر فاقــد نظــم و آثــار ناشــی از بی توجهی ســاکنان میشــود ویلســون و کلینــگ در ســال ۱۹۹۶ بــه ســاختمانها و فضاهــای محله خود بــر رفتار خلافــکاران، ارائه کردنــد. تأکیــد آنهــا بــر نقش حیاتــی نگهــداری از محیــط به عنوان
شــاخص فیزیکی سطوح همبســتگی اجتماعی و کنترل غیررسمی سـا کنان بود. (۲۰۰۵, Hillier & Saville, Cozens)

مطالعه کنید  قیمت مسکن در مشهد ثابت شد

رویکــردCPTED عمدتــا بــر اصلاحــات فیزیکی محیــط مصنوع متمرکــز بود و بــه جنبه های روانی و اجتماعــی محیط، کمتر توجه داشت. از ایــن رو در ســال ۱۹۹۷ ،گروهی از متفکــران پس از نقد آنچــه تا کنون نظریه پــردازان رویکرد CPTED بــه آن معتقد بودند در مــورد کم توجهی ایشــان بــه نظریه "چشــمان ناظر بــر خیابانِ"
جیکوبــز، ایــن اصــل را اســاس کار خــود قــرار داده و بــه جنبه های روانی و اجتماعی محیط، توجه ویژه ای نمودند.

از ســوی دیگــر یافتــه پژوهــش صــورت گرفتــه در حــوزه امنیــت از دیــدگاه CPTED در دو محلــه از شــهر قزویــن، نشــان دهنده تاثیرگذاری انســجام اجتماعی و حس تعلق علاوه برابعاد کالبدی در ایجاد امنیت محیطی است.

مــا بــه هــر حــال، نتایــج بســیاری از بررســیها نشــان میدهــد طراحــی شــهری میتوانــد از طریــق تغییــر در کالبــد محیط شــهری مانع از ارتکاب جرم و رفتار مجرمانه و ســبب افزایش رضایتمندی سکونتی افراد در محالت شود. طراحی شهری، ابزارهای الزم دراین خصــوص از قبیــل ایجــاد موانــع و ســدکردن موقعیتهــای ارتــکاب جــرم، دشــوارکردن اهــداف مجرمانــه، تغییــر رفتــار شــهروندان در محیطهای شهری، از بینبردن مکان اختفا و راههای فرار مجرمان در محیطهای شهری را در اختیار داشته به گونهای که مردم را قادر ســازد از فضاهــای در اختیارخــود در شــهر به نحو مطلوب اســتفادهکنند (حشمتی،۱۳۸۴ ،۸۸ .)از این منظر کالبد محیط شهری نقش تعیین کننده ای نداشته بلکه میتواند در صورت ساماندهی مناسب فرصــت هــای الزم بــرای ارتــکاب بــه جــرم را بشــدت کاهــش دهــد.

چارچوب نظری و مدل مفهومی

همانگونه که در نمودار یک نشان داده شده است، معیارهای احســاس امنیــت، یعنی چهارعامــل در نظر گرفته شــده در رویکرد CPTED عبارت است از کالبدی، کارکردی، اجتماعی- اقتصادی،ادراکی- روانی، که بترتیب عامل کالبدی شــامل شــش متغیر فرم فضا، اندازه فضا، کیفیت مسکن و تسهیالت، آسایش و هماهنگی بــا محیــط، عامــل کارکــردی شــامل پنــج متغیــر نفوذپذیــری،دسترســی، نظــارت و مراقبــت، روشــنایی و فعالیت پذیــری، عامل اجتماعــی - اقتصــادی شــامل هفــت متغیــر ســن، جنســیت،تحصیــات، درآمــد، مدت ســکونت، بعد خانــوار و وضعیت تملک و عامل ادراکی- روانی شــامل پنج متغیر ایمنی، احساس تعلق یه مکان، همبستگی اجتماعی، شهرت مکان و تجربه است.

مطالعه کنید  اراضی قضات بولوار نماز مشهد

مفهوم و معیارهای رضایتمندی
برخــی از محققــان، مراحــل درک میــزان رضایتمنــدی افــراد را بــا دیــدگاه ادرا کــی آنهــا توصیــف کردهانــد، بدیــن ترتیــب کــه هر شــخص بــا توجــه بــه مجموعــه ای از نیازهــا و آرزوهایــی کــه دارد، شــرایط فعلــی ســکونتی و محیــط زندگــی خــود را ارزیابــی میکنــد. (۱۹۹۶,Michelson) رضایتمنــدی ســکونتی ، یکــی از معیارهای
کلیدی ســنجش میزان کیفیت اســت. در چارچوب این اهمیت،محیــط با کیفیــت شــامل احســاس امنیــت، رفــاه و رضایتمندی ســاکنین اســت کــه در محیط هــای کالبــدی و اجتماعــی بازتــاب می یابد.

محیــط با کیفیــت شــامل احســاس امنیــت، رفــاه و رضایتمندی ســاکنین اســت کــه در محیط هــای کالبــدی و اجتماعــی بازتــاب می یابد.

در میان پژوهشگران، میزان رضایت از نواحی سکونتی و عوامل تاثیرگــذار بــر آن کمتــر از دیــدگاه رفتــاری بررســی شــده و بیشــتر بــه مؤلفه های کالبدی اشــاره شــده اســت. از جمله افرادی که در این زمینه کار کرده اند میتوان به آرا گونز و آمریگو اشاره کرد که در سال ۱۹۹۷، تحقیقی در خصوص رضایتمندی و ارزیابی ســکونتی افراد
از محیط سکونتی شــان انجام دادند.

آنان ســعی کردند تا الگوهای رفتاریــی را شناســایی کننــد کــه بــا میــزان ارزشــیابی رضایتمندی ســکونتی افراد ارتباط معناداری پیدا میکنند.

نتایج نشــان داد که به طورکلی ساکنانی که درصدد اصلاح و بهبود وضعیت سکونتی خود برنیامده یا عکس العملی در خصوص مســایل محل سکونتشــان انجــام ندادنــد، نســبت بــه بقیــه افــراد از آســتانه رضایتمنــدی بالاتری برخوردار هستند.

 

این مقاله ادامه دارد...

 

 


این پست را در شبکه های اجتماعی ارسال کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*********************************